Ulet shkalla e analfabetizmit në Kosovë, mbetet sfidë hendeku gjinor

Shkalla e analfabetizmit në Kosovë ka shënuar rënie të dukshme gjatë dekadës së fundit, sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK).

Në vitin 2011, rreth 50 mijë persona mbi moshën 10 vjeç nuk dinin shkrim e lexim. Ky numër ka zbritur në 31 mijë persona në vitin 2024, duke treguar një përmirësim të dukshëm.

Në përqindje, kjo përkthehet në një ulje nga 3,85% në vitin 2011 në 2,27% në vitin 2024, çka nënkupton se sot rreth 98% e popullsisë në Kosovë zotëron aftësi bazike të shkrimit dhe leximit.

Hendeku gjinor

Pavarësisht përparimit, analfabetizmi vazhdon të prekë më shumë gratë. Në vitin 2011, 79,7% e analfabetëve ishin gra, ndërsa në vitin 2024 kjo përqindje ka rënë në 73,58%. Edhe pse shifrat janë përmirësuar, përqindja e grave analfabete mbetet më e lartë se në shumicën e vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor.

Krahasimi me rajonin

Kosova shënon një shkallë analfabetizmi më të ulët se në të kaluarën, por ende më të lartë se disa vende fqinje:

• Serbia: 0,63% (2022)

• Mali i Zi: 1,01% (2021)

• Maqedonia e Veriut: 1,23% (2021)

• Shqipëria: 1,5% (2022)

• Bosnje dhe Hercegovina: 2,82% (2013)

• Kosova: 2,27% (2024)

Nga këto të dhëna, vetëm Bosnja dhe Hercegovina ka shkallë më të lartë të analfabetizmit se Kosova.

Ekspertët: nevojiten programe të reja

Sipas ekspertëve, kjo rënie është rezultat i politikave arsimore dhe i rritjes së qasjes në shkollim për grupet e margjinalizuara. Megjithatë, ata theksojnë se ka ende nevojë për programe të synuara, sidomos për gratë dhe për gjeneratat më të vjetra, që mbeten më të prekura nga analfabetizmi.

Burimi i të dhënave: ASK, Zyra e Statistikave e Serbisë, Zyra e Statistikave të Maqedonisë së Veriut, UNICEF, Banka Botërore.