Pse shumica e të rriturve janë intolerant ndaj laktozës?
Shumica e të rriturve në botë humbin aftësinë për të tretur laktozën pas fëmijërisë. Laktoza është sheqeri natyral që gjendet në qumësht dhe për t’u tretur kërkon enzimën laktazë.
Gjatë fëmijërisë, trupi prodhon mjaftueshëm laktazë, por me kalimin e viteve prodhimi i saj bie ndjeshëm. Kur laktoza nuk tretet si duhet, ajo shkakton simptoma si fryrje, dhimbje barku dhe diarre, gjendje e njohur si intolerancë ndaj laktozës.
Megjithatë, një pjesë e popullsisë botërore ruan aftësinë për ta tretur qumështin edhe në moshë madhore. Kjo quhet qëndrueshmëri e laktazës (lactase persistence) dhe lidhet me mutacione gjenetike që e mbajnë aktive enzimën gjatë gjithë jetës. Këto ndryshime nuk janë universale, por janë përhapur në popullsi me histori të gjatë të blegtorisë dhe konsumit të produkteve të qumështit.
Në Evropën Veriore dhe në disa zona të Afrikës Lindore dhe Lindjes së Mesme, përqindja e njerëzve që mund ta konsumojnë qumështin pa probleme është më e lartë. Ndërsa në shumë rajone të Azisë, Afrikës dhe Amerikës së Jugut, intoleranca ndaj laktozës mbetet më e zakonshme dhe konsiderohet normë.
Nga këndvështrimi evolucionar, aftësia për të pirë qumësht në moshë madhore është një përshtatje relativisht e re, e zhvilluar rreth 8–10 mijë vjet më parë, me përhapjen e bujqësisë dhe blegtorisë.
Pra, biologjikisht, është më e zakonshme që një i rritur të jetë intolerant ndaj laktozës sesa ta tresë atë pa vështirësi.
