Linjat ajrore përdorin Inteligjencën Artificiale për të parashikuar turbulencat – një përgjigje ndaj motit gjithnjë më të trazuar

Në një epokë ku ndryshimi i klimës po rrit ndjeshëm frekuencën dhe intensitetin e turbulencave gjatë fluturimeve, linjat ajrore po përqafojnë teknologjinë e Inteligjencës Artificiale (IA) si një mjet kyç për të përmirësuar sigurinë dhe përvojën e udhëtarëve.

Sfida në ajër: turbulenca që nuk dihet ku vjen

Turbulenca – lëvizje të papritura të ajrit që mund të trazojnë fluturimet – është bërë “armiku i padukshëm” për pilotët, pasi shumë herë nuk parashikohet nga radarët e zakonshëm apo modelet meteorologjike.
Studimet e fundit tregojnë se pranë Atlantikut të Veriut – një prej rrugëve më të përdorura të fluturimeve – kohëzgjatja vjetore e turbulencave të forta është rritur deri në 55 % midis viteve 1979 dhe 2020.
Ky rritje është pjesërisht e lidhur me ajrin më të ngrohtë si pasojë e emetimeve të dioksidit të karbonit, i cili ndërvepron me rrjedhat atmosferike dhe përshpejton fenomenin e turbulencës së ajrit të pastër në nivel global.

Si po përgjigjen linjat ajrore – shembulli i Emirates

Për të përballuar këtë rritje të risqeve, linjat ajrore po investojnë në sistemet më të sofistikuara të parashikimit – përfshirë përdorimin e IA-së për të analizuar të dhënat e turbulencës në kohë reale. Emirates është një nga pionierët në këtë fushë.
Në një deklaratë zyrtare të fundit, kompania shpjegoi se ka adoptuar një strategji me shumë shtresa, duke integruar:

• IA dhe mësimin makinerik për të parashikuar rajone turbulente që sfidojnë radarët e zakonshëm.

• Të dhëna “live” nga aeroplanë të ndryshëm që raportojnë turbulencë në kohë reale dhe sisteme kolektive të paralajmërimit.

• Aplikacione për pilotët që ofrojnë harta dinamike të turbulencave përgjatë itinerarit, për t’i shmangur zonat e rrezikshme përpara se t’i hasin.

Sipas kapitenit të kompanisë Hassan Alhammadi, “Ne e pranojmë që s’ka fluturim pa rrezik, por jemi të përkushtuar të minimizojmë incidentet e papritura përmes teknologjive më të avancuara.”

Pse kjo ka rëndësi për pasagjerët dhe industrinë?

• Turbulenca është shkaku kryesor i lëndimeve jo-fatale për pasagjerët dhe ekuipazhin, sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror.

• Nga 2009 deri në 2021, 146 pasagjerë ose anëtarë ekuipazhi u lënduan rëndë në incidente të këtij lloji.

• Çdo minutë e shtuar në fluturim për shkak të shmangies së turbulencave përbën kosto për kompanitë ajrore – rrit konsumimin e karburantit, vonon operacionet dhe ndikon në komoditetin e pasagjerëve.

Çfarë pritet në të ardhmen?

Rezultatet e para nga përdorimi i këtyre sistemeve janë premtuese: Emirates ka raportuar ulje të ndjeshme të rasteve të turbulencave të papritura që prej implementimit të inteligjencës artificiale në rrjetin e saj ajror.
Analistët e industrisë theksojnë se ky është vetëm fillimi i një transformimi të gjerë, ku çdo avion modern do të përdorë IA për të parashikuar, shmangur dhe madje korrigjuar automatikisht rrugët e fluturimit në varësi të kushteve atmosferike.

Në të ardhmen e afërt, kjo pritet të përkthehet jo vetëm në rritje të sigurisë, por edhe në ulje të ndotjes, kursim të karburantit dhe përvoja më të qeta për pasagjerët në mbarë botën.