Në Egjipt zbulohen mbi 43 mijë shënime të përditshme nga më shumë se 2000 vjet më parë
Një zbulim i rëndësishëm arkeologjik në Egjipt po u jep studiuesve një pamje shumë më të qartë për jetën e përditshme në botën e lashtë. Arkeologët kanë gjetur më shumë se 43 mijë fragmente qeramike dhe guri të përdorura si fletë shkrimi, të cilat datojnë nga periudha e Egjiptit të lashtë deri në Mesjetën e hershme.
Zbulimi u bë në lokacionin arkeologjik Atribis, një qytet i rëndësishëm antik në Egjiptin e Epërm, në kuadër të një projekti të përbashkët kërkimor mes Ministrisë Egjiptiane të Turizmit dhe Antikiteteve dhe Universitetit të Tübingenit në Gjermani.
Një “arkiv” i jetës së përditshme
Copëzat e gjetura njihen si ostraka – fragmente qeramike ose guri që në antikitet përdoreshin si material i lirë për shkrim. Në një kohë kur papiruset ishin të kushtueshme, njerëzit përdornin këto fragmente për të shënuar informacione të ndryshme të përditshme.
Sipas egjiptologut Christian Leitz, i cili drejton projektin kërkimor, përmbajtja e këtyre shënimeve është jashtëzakonisht e larmishme dhe ofron një pasqyrë të drejtpërdrejtë të jetës në qytetin e Atribisit.
Në mesin e shënimeve janë gjetur:
- lista taksash dhe pagesash
- regjistra për dorëzimin e mallrave
- mesazhe të shkurtra mes njerëzve
- ushtrime shkollore të nxënësve
- dokumente që vërtetonin cilësinë e kafshëve për flijim
Këto dokumente janë veçanërisht të vlefshme për historianët, sepse tregojnë jetën e zakonshme të banorëve, dhe jo vetëm ngjarjet politike apo fetare që zakonisht ruhen në burimet historike.
Shënime nga periudha të ndryshme historike
Analizat tregojnë se shënimet më të vjetra datojnë nga periudha e Ptolemeve, e cila zgjati nga viti 332 para erës sonë deri në vitin 30 para erës sonë – periudha e fundit e Egjiptit të lashtë para se vendi të kalonte nën sundimin romak.
Shumica e teksteve janë shkruar në shkrimin demotik, një formë e thjeshtuar e gjuhës egjiptiane që përdorej kryesisht për administratë dhe komunikim të përditshëm.
Megjithatë, studiuesit kanë identifikuar edhe tekste në greqisht, si dhe disa shënime më të rralla në hieroglife dhe në gjuhën arabe, të cilat datojnë nga periudha shumë më e vonshme, mes shekujve IX dhe XI.
Kjo tregon se Atribis ka qenë një qendër e rëndësishme dhe e banuar për shumë shekuj, ku kultura dhe gjuhë të ndryshme kanë bashkëjetuar.
Zbulime të reja pas zgjerimit të gërmimeve
Një pjesë e madhe e këtyre fragmenteve u zbulua pas vitit 2018, kur arkeologët zgjeruan kërkimet pranë tempullit të ndërtuar nga Ptolemeu XII.
Megjithatë, puna e studiuesve është ende në vazhdim. Çdo fragment duhet të fotografohet, të regjistrohet në mënyrë digjitale dhe të analizohet me kujdes, një proces që mund të zgjasë shumë vite.
Arkeologët besojnë se në këtë zonë mund të gjenden edhe shumë shënime të tjera, të cilat do të ndihmojnë në plotësimin e historisë së jetës së përditshme në Egjiptin e lashtë.
Në fund, ky zbulim po konsiderohet si një arkiv i jashtëzakonshëm i përditshmërisë së një qyteti antik, që na lejon të kuptojmë më mirë jo vetëm historinë e sundimtarëve dhe tempujve, por edhe jetën e zakonshme të njerëzve që jetonin aty më shumë se dy mijë vjet më parë.
