Telefobia – pse telefonatat po kthehen në burim ankthi për të rinjtë?
Nëse për brezat e mëparshëm telefonatat ishin pjesë e pandashme e përditshmërisë, për të rinjtë e sotëm ato po shndërrohen gjithnjë e më shumë në burim stresi dhe ankthi. Ky fenomen njihet si “telefobi” dhe po përhapet me shpejtësi, veçanërisht te Gjenerata Z – brezi i rritur plotësisht në epokën digjitale.
Telefobia përkufizohet si frikë ose shqetësim i theksuar ndaj telefonatave zanore, sidomos kur ato janë të papritura. Nuk bëhet fjalë vetëm për preferencë ndaj mesazheve, por për një reagim emocional që përfshin ankth, shmangie dhe mendime negative.
Çfarë tregojnë studimet?
Sipas një studimi të realizuar në Mbretërinë e Bashkuar, 56% e të rinjve deklarojnë se ndihen të stresuar nga një telefonatë, duke e lidhur atë automatikisht me lajme të këqija ose situata të pakëndshme. Ndërkohë, 23% shmangin t’i përgjigjen telefonit edhe kur thirrja është e rëndësishme, përfshirë telefonata nga punëdhënësit apo ftesa për intervista pune.
Këto shifra tregojnë se telefobia nuk është një fenomen i izoluar, por një prirje që po ndikon drejtpërdrejt në jetën sociale dhe profesionale të të rinjve.
Pse telefonatat shkaktojnë ankth?
Ekspertët theksojnë se arsyeja kryesore lidhet me mënyrën se si kanë evoluar format e komunikimit. Gjenerata Z është mësuar me mesazhe tekstuale, aplikacione chat dhe komunikim asinkron, ku ekziston koha për të menduar dhe formuluar përgjigjen. Telefonata, përkundrazi, kërkon reagim të menjëhershëm dhe nuk lë hapësirë për kontroll të plotë të situatës.
Një faktor tjetër është edhe asociacioni negativ që është krijuar me kalimin e kohës. Sot, telefonatat përdoren kryesisht për çështje zyrtare, urgjenca ose probleme, ndërsa lajmet e mira zakonisht dërgohen përmes mesazheve. Kjo bën që zilja e telefonit të perceptohet automatikisht si paralajmërim për diçka të pakëndshme.
Ndikimi në vetëbesim dhe karrierë
Telefobia lidhet gjithashtu me frikën nga gabimet, nga gjykimi i menjëhershëm dhe nga mungesa e sigurisë në të shprehurit verbal. Shumë të rinj shqetësohen për tonin e zërit, pauzat gjatë bisedës apo mundësinë për të thënë diçka të gabuar.
Në afatgjatë, kjo frikë mund të ketë pasoja reale, duke ndikuar në:
- mundësitë e punësimit,
- komunikimin profesional,
- marrëdhëniet personale dhe sociale.
Ndryshim kulture apo problem serioz?
Ndërsa disa ekspertë e konsiderojnë telefobinë si një ndryshim natyror të kulturës së komunikimit, të tjerë paralajmërojnë se shmangia e vazhdueshme e telefonatave mund të thellojë ankthin dhe të dobësojë aftësitë e komunikimit verbal.
Psikologët rekomandojnë qasje graduale, si kalimi nga mesazhet te mesazhet zanore dhe më pas te telefonatat e shkurtra, si dhe paralajmërimin paraprak për një thirrje, për të ulur presionin emocional.
Një pasqyrë e shoqërisë digjitale
Telefobia është një tregues i qartë se teknologjia nuk ka ndryshuar vetëm mënyrën se si komunikojmë, por edhe mënyrën se si e përjetojmë komunikimin. Për Gjeneratën Z, telefoni nuk është më mjet i thjeshtë bisede, por një burim emocionesh që shpesh lidhen me stresin dhe ankthin e përditshëm.
