{"id":665,"date":"2025-09-05T11:46:58","date_gmt":"2025-09-05T11:46:58","guid":{"rendered":"https:\/\/gegfm.com\/1\/?p=665"},"modified":"2025-09-05T11:48:25","modified_gmt":"2025-09-05T11:48:25","slug":"ulpiana-dhe-kalaja-e-novoberdes-behen-me-cicerone-zyrtare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gegfm.com\/1\/ulpiana-dhe-kalaja-e-novoberdes-behen-me-cicerone-zyrtare\/","title":{"rendered":"Ulpiana dhe Kalaja e Novob\u00ebrd\u00ebs b\u00ebhen me ciceron\u00eb zyrtar\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, parku arkeologjik \u201cUlpiana\u201d dhe Kalaja e Novob\u00ebrd\u00ebs do t\u00eb ken\u00eb ciceron\u00eb t\u00eb rregullt, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb aty p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb nj\u00ebvje\u00e7are. Pas shpalljes s\u00eb konkursit nga Ministria e Kultur\u00ebs, Rinis\u00eb dhe Sportit, nga pes\u00eb pozitat e shpallura, jan\u00eb p\u00ebrzgjedhur tre persona: dy n\u00eb \u201cUlpian\u00eb\u201d dhe nj\u00eb n\u00eb Novob\u00ebrd\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, p\u00ebr Kalan\u00eb e Prizrenit nuk ka pasur asnj\u00eb aplikant.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00ebshtja e munges\u00ebs s\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyesve profesionist\u00eb n\u00eb monumentet e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore ka qen\u00eb nj\u00eb problem i kahersh\u00ebm. Pavar\u00ebsisht se konsiderohen t\u00eb domosdosh\u00ebm p\u00ebr interpretimin dhe promovimin e k\u00ebtyre siteve, shum\u00eb monumente kan\u00eb mbetur pa ciceron\u00eb, duke i l\u00ebn\u00eb vizitor\u00ebt pa informata t\u00eb strukturuara.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00ebt\u00eb her\u00eb, pas p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shumta p\u00ebrmes OJQ-ve dhe organizimeve t\u00eb tjera, MKRS vendosi q\u00eb t\u00eb hap\u00eb konkurs p\u00ebr t\u2019i pun\u00ebsuar vet\u00eb ciceron\u00ebt. Si rezultat, Atdhe Prelvukaj dhe Ismail Gagica pritet t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb n\u00eb \u201cUlpian\u00eb\u201d, nd\u00ebrsa Fitim Bunjaku n\u00eb Kalan\u00eb e Novob\u00ebrd\u00ebs. Dy prej tyre kan\u00eb konfirmuar se ende nuk e kan\u00eb nisur pun\u00ebn.<\/p>\n\n\n\n<p>Pun\u00ebsimi i ciceron\u00ebve n\u00eb k\u00ebto lokalitete \u00ebsht\u00eb pritur gjat\u00eb, sidomos n\u00eb \u201cUlpian\u00eb\u201d, ku qysh para dy vjet\u00ebsh ishte planifikuar q\u00eb parku arkeologjik \u2013 i inaugurua si i pari i k\u00ebtij lloji n\u00eb Kosov\u00eb \u2013 t\u00eb kishte udh\u00ebrr\u00ebfyes t\u00eb rregullt.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, ekspert\u00ebt e fush\u00ebs vler\u00ebsojn\u00eb se p\u00ebrve\u00e7 pranis\u00eb s\u00eb ciceron\u00ebve, \u00ebsht\u00eb jetik edhe ekzistimi i nj\u00eb plani interpretimi p\u00ebr \u00e7do monument. Sali Shoshi nga \u201cCHwB Kosova\u201d ka theksuar se monumentet duhet t\u00eb ken\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb qarta p\u00ebr t\u2019u prezantuar vizitor\u00ebve, qoft\u00eb p\u00ebrmes njer\u00ebzve, qoft\u00eb p\u00ebrmes ekspozitave, teknologjis\u00eb apo aplikacioneve digjitale. Sipas tij, nj\u00eb plan i till\u00eb siguron qasje m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe afatgjat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Shoshi ka paralajm\u00ebruar edhe fillimin e nj\u00eb kampi interpretimi q\u00eb do t\u2019i kushtohet posa\u00e7\u00ebrisht \u201cUlpian\u00ebs\u201d. Ky kamp synon t\u00eb mbledh\u00eb e t\u00eb sistemoj\u00eb materialet ekzistuese, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ato t\u00eb prezantohen m\u00eb qart\u00eb p\u00ebr vizitor\u00ebt, duke e gjall\u00ebruar p\u00ebrvoj\u00ebn dhe duke i dh\u00ebn\u00eb arsye q\u00eb turist\u00ebt t\u00eb rikthehen m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb her\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, udh\u00ebrr\u00ebfyesi Muamer Hasani nga \u201cGuideKS\u201d ka potencuar se prania e ciceron\u00ebve \u00ebsht\u00eb e paz\u00ebvend\u00ebsueshme p\u00ebr t\u00eb garantuar interpretim t\u00eb sakt\u00eb dhe shmangie t\u00eb keqkuptimeve, sidomos n\u00eb aspektin historik. Ai e pranon se mund t\u00eb ket\u00eb mjete shtes\u00eb si audio-guida apo aplikacione AR\/VR, por sipas tij ato jan\u00eb vet\u00ebm plot\u00ebsuese. Ciceroni mbetet ky\u00e7, sepse ofron komunikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe p\u00ebrgjigje n\u00eb koh\u00eb reale.<\/p>\n\n\n\n<p>Hasani gjithashtu ka theksuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e trajnimeve t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr ciceron\u00ebt, duke i pajisur ata me teknika profesionale n\u00eb rr\u00ebfim, menaxhim grupesh dhe njohuri t\u00eb thelluara p\u00ebr sitet historike e arkeologjike.<\/p>\n\n\n\n<p>Ministria e Kultur\u00ebs ka tentuar edhe m\u00eb her\u00ebt q\u00eb t\u00eb funksionalizoj\u00eb monumentet p\u00ebrmes bashk\u00ebpunimit me organizata joqeveritare. N\u00eb vitin 2023, ky mekaniz\u00ebm u aplikua p\u00ebr disa objekte, por suksesi mbeti i pjessh\u00ebm, duke funksionalizuar vet\u00ebm disa prej tyre. N\u00eb p\u00ebrpjekjen e dyt\u00eb, \u201cUlpiana\u201d dhe Kalaja e Prizrenit u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb list\u00eb, me financime nga 50 deri n\u00eb 100 mij\u00eb euro p\u00ebr vit, por edhe k\u00ebtu pati sfida.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, MKRS ka sqaruar se p\u00ebrfshirja e ciceron\u00ebve p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb nj\u00ebvje\u00e7are \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb projekti pilot, q\u00eb synon t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si model p\u00ebr zbatime t\u00eb ardhshme n\u00eb monumente t\u00eb tjera. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb k\u00ebto p\u00ebrvoja t\u00eb hapin rrug\u00ebn drejt nj\u00eb qasjeje m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr promovimin dhe mbrojtjen e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore.<\/p>\n\n\n\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, p\u00ebrmes ftesave publike, MKRS ka k\u00ebrkuar edhe angazhimin e OJQ-ve p\u00ebr monumente t\u00eb tjera, si Hidroelektrana \u2013 Muzeu i Elektroekonomis\u00eb n\u00eb Prizren dhe Kulla e Ministrit n\u00eb Pej\u00eb. P\u00ebr k\u00ebto projekte, \u00ebsht\u00eb planifikuar mb\u00ebshtetje financiare prej 20 deri n\u00eb 60 mij\u00eb euro n\u00eb vit, var\u00ebsisht nga projektet e p\u00ebrzgjedhura.<\/p>\n\n\n\n<p>Edhe pse hap pas hapi, k\u00ebto veprime konsiderohen si nj\u00eb nisje e re drejt funksionalizimit t\u00eb monumenteve, duke ofruar m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr vizitor\u00ebt dhe duke e b\u00ebr\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb kulturore m\u00eb t\u00eb gjall\u00eb dhe t\u00eb aksesueshme.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, parku arkeologjik \u201cUlpiana\u201d dhe Kalaja e Novob\u00ebrd\u00ebs do t\u00eb ken\u00eb ciceron\u00eb t\u00eb rregullt, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb aty p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb nj\u00ebvje\u00e7are. Pas shpalljes s\u00eb konkursit nga Ministria e Kultur\u00ebs, Rinis\u00eb dhe Sportit, nga pes\u00eb pozitat e shpallura, jan\u00eb p\u00ebrzgjedhur tre persona: dy n\u00eb \u201cUlpian\u00eb\u201d dhe nj\u00eb n\u00eb Novob\u00ebrd\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":666,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pak-per-kulturen","entry daho-fn-article"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=665"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":667,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/665\/revisions\/667"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}