{"id":5247,"date":"2026-03-18T11:53:19","date_gmt":"2026-03-18T09:53:19","guid":{"rendered":"https:\/\/gegfm.com\/1\/?p=5247"},"modified":"2026-03-18T11:53:45","modified_gmt":"2026-03-18T09:53:45","slug":"shkencetaret-studiojne-proteinen-e-balenave-qe-mund-te-ndihmoje-ne-zgjatjen-e-jetes-se-njerezve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gegfm.com\/1\/shkencetaret-studiojne-proteinen-e-balenave-qe-mund-te-ndihmoje-ne-zgjatjen-e-jetes-se-njerezve\/","title":{"rendered":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt studiojn\u00eb protein\u00ebn e balenave q\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb zgjatjen e jet\u00ebs s\u00eb njer\u00ebzve"},"content":{"rendered":"\n<p>Nj\u00eb studim i ri shkencor po hedh drit\u00eb mbi nj\u00eb nga misteret m\u00eb interesante t\u00eb natyr\u00ebs: <strong>pse disa balena jetojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dy shekuj<\/strong>. Studiues nga University of Rochester kan\u00eb analizuar biologjin\u00eb e balen\u00ebs s\u00eb njohur si Bowhead whale, nj\u00eb nga gjitar\u00ebt m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb bot\u00eb, e cila mund t\u00eb jetoj\u00eb <strong>mbi 200 vjet<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Rezultatet e studimit jan\u00eb publikuar n\u00eb revist\u00ebn prestigjioze shkencore Nature dhe tregojn\u00eb se sekreti mund t\u00eb lidhet me nj\u00eb protein\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb quajtur <strong>CIRBP<\/strong> (Cold-Inducible RNA-Binding Protein).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Proteina q\u00eb mbron ADN-n\u00eb<\/h3>\n\n\n\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt zbuluan se balenat bowhead prodhojn\u00eb <strong>deri n\u00eb 100 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb<\/strong> nga kjo protein\u00eb krahasuar me shum\u00eb gjitar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. CIRBP luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb <strong>riparimin e d\u00ebmtimeve t\u00eb ADN-s\u00eb<\/strong>, nj\u00eb proces ky\u00e7 p\u00ebr t\u00eb mbrojtur qelizat nga mutacionet q\u00eb lidhen me plakjen dhe zhvillimin e kancerit.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb organizmat q\u00eb jetojn\u00eb gjat\u00eb, si kjo balen\u00eb, sistemi i riparimit t\u00eb ADN-s\u00eb duket t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb efikas. Pik\u00ebrisht ky mekaniz\u00ebm po t\u00ebrheq v\u00ebmendjen e shkenc\u00ebtar\u00ebve q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb m\u00ebnyra p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb <strong>procesin e plakjes tek njer\u00ebzit<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Eksperimentet n\u00eb laborator<\/h3>\n\n\n\n<p>P\u00ebr t\u00eb testuar k\u00ebt\u00eb ide, studiuesit fut\u00ebn versionin e protein\u00ebs s\u00eb balen\u00ebs n\u00eb <strong>qeliza njer\u00ebzore n\u00eb laborator<\/strong>. Rezultatet treguan se qelizat arrit\u00ebn t\u00eb riparonin m\u00eb mir\u00eb d\u00ebmtimet n\u00eb ADN dhe shfaq\u00ebn <strong>m\u00eb pak shenja mutacionesh gjenetike<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00eb eksperimente t\u00eb tjera me organizma t\u00eb vegj\u00ebl laboratorik\u00eb, si <strong>fluturat frutash<\/strong>, prania e k\u00ebsaj proteine lidhej me <strong>rritje t\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb rreth 20 p\u00ebr qind<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A mund t\u00eb jetojn\u00eb njer\u00ebzit deri n\u00eb 200 vjet?<\/h3>\n\n\n\n<p>Edhe pse zbulimi ka ngjallur shum\u00eb interes, shkenc\u00ebtar\u00ebt theksojn\u00eb se <strong>ky nuk \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb zgjidhje p\u00ebr t\u00eb zgjatur jet\u00ebn njer\u00ebzore<\/strong>. Studimi tregon vet\u00ebm nj\u00eb mekaniz\u00ebm biologjik q\u00eb mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb kuptimin e plakjes dhe n\u00eb zhvillimin e terapive t\u00eb reja n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekspert\u00ebt thon\u00eb se do t\u00eb duhen <strong>vite k\u00ebrkimesh dhe prova klinike<\/strong> p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse ky mekaniz\u00ebm mund t\u00eb p\u00ebrdoret ndonj\u00ebher\u00eb p\u00ebr trajtime tek njer\u00ebzit.<\/p>\n\n\n\n<p>Megjithat\u00eb, studimi mbi balen\u00ebn bowhead po konsiderohet nj\u00eb hap i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebrkimet mbi jet\u00ebgjat\u00ebsin\u00eb, duke treguar se <strong>sekretet e jet\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb mund t\u00eb fshihen n\u00eb biologjin\u00eb e specieve t\u00eb tjera t\u00eb planetit<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb studim i ri shkencor po hedh drit\u00eb mbi nj\u00eb nga misteret m\u00eb interesante t\u00eb natyr\u00ebs: pse disa balena jetojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se dy shekuj. Studiues nga University of Rochester kan\u00eb analizuar biologjin\u00eb e balen\u00ebs s\u00eb njohur si Bowhead whale, nj\u00eb nga gjitar\u00ebt m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb bot\u00eb, e cila mund t\u00eb jetoj\u00eb mbi 200 vjet. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5248,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-5247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pak-per-boten","entry daho-fn-article"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5247"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5247\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5249,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5247\/revisions\/5249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gegfm.com\/1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}