Kush është shpikësi i reklamave pop‑up dhe pse kërkoi falje?
Ethan Zuckerman është programues, studiues i mediave digjitale dhe aktivist në internet. Ai është i njohur për shpikjen e reklamave pop‑up, format që përdoruesit i konsideruan ndër më të bezdisshmet në historinë e internetit. Në mes të viteve 1990, Zuckerman punonte në Tripod.com, një nga platformat e para të hostimit të faqeve falas, ku u përfshi në mënyra të ndryshme për të monetizuar përmbajtjen online.
💡 Si lindi reklama pop‑up?
Në mes të viteve 1990, kur interneti ishte ende “e egër”, modeli ekonomik që funksiononte për shumë faqe falë pagesës së strehimit të përmbajtjes ishte reklamimi.
Një ditë, një reklamues i madh u zemërua kur banner-i i tij u shfaq mbi një faqe me përmbajtje të papërshtatshme (p.sh. seksuale) dhe kërkoi ndarje të qartë midis reklamës dhe përmbajtjes.
👉 Për ta zgjidhur këtë, Zuckerman shkroi kodin që përdorte window.open() të JavaScript për të hapur një dritare të re me reklamë jashtë faqes përmbajtësore — dita kur lindi reklama pop‑up. Ky format siguroi që reklamuesi të mos lidhej direkt me përmbajtjen, por shumë shpejt u bë një nga formatet më të urryera të reklamimit online.
🤦♂️ Falja publike e Zuckerman-it
Në 2014, Zuckerman publikoi një artikull në The Atlantic ku:
✔️ Pranoi se kishte shkruar kodin origjinal për reklamat pop‑up.
✔️ U shpreh: “I’m sorry. Our intentions were good.” — “Më falni. Qëllimet tona ishin të mira.”
Ai përdori këtë rast për të reflektuar mbi modelin e reklamimit online dhe për të argumentuar se sistemi i mbështetur në reklama — që monitoron sjelljet e përdoruesve për të gjeneruar të ardhura — është një “mëkat origjinal” i internetit.
Zuckerman theksoi se ky sistem ka çuar në ndjekje të përdoruesve dhe krijim profilash, duke e bërë internetin “falas, por i keq, i prishur dhe korroziv” në aspektin etik dhe shoqëror.
🧠 Çfarë mbetet nga kjo histori?
🔹 Pop‑up ads janë një shembull klasik i asaj se si një ide teknike — e lindur nga një zgjidhje praktike për një problem të biznesit — mund të ketë konseguenca të paparashikuara për përdoruesit dhe kulturën digjitale.
🔹 Falja e Zuckerman‑it është shpesh përdorur si një rast studimi në etikën e teknologjisë, për të shqyrtuar peshën e vendimeve të dizajnit në internet dhe ndikimin e tyre në përdorues.
